म्याग्दी । अन्नपूर्ण गाउँपालिका पछिल्लो दशकमा नेपालको प्रमुख ‘हाइड्रो हब’का रूपमा स्थापित भएको छ। कालीगण्डकी, मिस्त्री, निलगिरि, रेले, घलेम्दी र घारखोला नदीमा विभिन्न जलविद्युत् आयोजना निर्माण भएसँगै यो गाउँपालिकामा आर्थिक, सामाजिक र भौतिक विकासले तीव्रता पाएको छ।

हाल गाउँपालिकामा १७६ मेगावाट क्षमताका ६ वटा जलविद्युत् आयोजना सञ्चालनमा छन् भने २५५.५ मेगावाट क्षमताका ३ आयोजना निर्माणाधीन छन्। यसबाहेक थप ६६ मेगावाट क्षमताको तिप्ल्याङ कालीगण्डकी आयोजना अघि बढाउने तयारी भइरहेको छ।

जलविद्युत् आयोजनाले नारच्याङलगायत क्षेत्रको स्वरूप परिवर्तन गरेको छ। सडक, पुल र अन्य पूर्वाधार विस्तार भएका छन् भने स्थानीयलाई रोजगारी, व्यवसाय र आम्दानीका नयाँ अवसर प्राप्त भएका छन्। जग्गाको मूल्य बढेको छ र वैदेशिक रोजगारी वा बसाइँसराइ गरेका केही स्थानीय गाउँ फर्किएका छन्।

आयोजनाबाट प्राप्त रोयल्टीका कारण गाउँपालिकाको आम्दानी पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। गत वर्ष ७० लाख रुपैयाँ रोयल्टी पाएको पालिकाले चालु आर्थिक वर्षमा एक करोड ७० लाख रुपैयाँ प्राप्त गरेको जनाएको छ। साथै, शिक्षा, स्वास्थ्य, सीप विकास र पर्यटन प्रवर्द्धनका कार्यक्रम पनि सञ्चालन भइरहेका छन्।

यद्यपि, जलविद्युत् विकाससँगै वातावरणीय चुनौती पनि देखिन थालेका छन्। नदीमा पानीको बहाव घट्दा माछा तथा अन्य जलचर प्रभावित भएका छन् भने केही परम्परागत पानीका मुहान सुक्न थालेको स्थानीयको गुनासो छ। वन्यजन्तुको आवतजावतमा समेत असर परेको बताइएको छ।

त्यस्तै, भुरुङ तातोपानीसहितका प्राकृतिक तातोपानी कुण्डहरू जलविद्युत् आयोजनाका कारण प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता पनि बढेको छ। स्थानीयले वातावरणीय प्रभावको नियमित अध्ययन र तातोपानी मुहान संरक्षणमा विशेष ध्यान दिन माग गरेका छन्।

स्थानीय अगुवा र विज्ञहरूले जलविद्युतबाट प्राप्त लाभलाई मुआब्जा र मजदुरीमा मात्र सीमित नराखी कृषि, पर्यटन, उद्योग र उद्यमशीलतासँग जोडेर दीर्घकालीन आर्थिक रूपान्तरणतर्फ लैजानुपर्ने सुझाव दिएका छन्।